دانستنیها : نخستین چشم مصنوعی جهان در شهر سوخته

برای خوندن بقیه مطلب به ادامه مطلب برید .............

برای نخستین بار در تاریخ جهان، یک چشم مصنوعی متعلق به 4800 سال پیش در شهر سوخته کشف شد. این چشم مصنوعی متعلق به زن تنومند 25 تا 30 ساله بوده، که در گور شماره6705 شهر سوخته مدفون شده بوده است. چشم مصنوعی روی جمجمه او در چشم چپ او کار گذاشته شده، و با وجود گذشت زمان نزدیک به 4800 سال از ساخته شدن آن هنوز سالم است. جنس این چشم مصنوعی یافت شده هنوز بطور کامل مشخص نشده است، اما به نظر می رسد در ساخت آن از قیر طبیعی مخلوط به نوعی چربی جانوری استفاده شده است. در روی این چشم مصنوعی ریز ترین مویرگ های داخل چشم توسط مفتول های طلایی به قطر کمتر از نیم میلی متری طراحی شده اند. مردمک این چشم در وسط طراحی شده، و تعدادی خطوط موازی که تقریباً یک لوزی را تشکیل می دهند، در پیرامون مردمک دیده می شود. دو سوراخ جانبی در دو سوی این چشم مصنوعی، جهت نگهداری و اتصال آن به حدقه چشم استفاده می شده است. اشیاء پیدا شده در این قبر دو قسمتی عبارت بوده اند از ظرف های سفالی، مهر های تزیینی، یک کیسه جرمی و یک آینه مفرقی. قدمت این قبر و چشم مصنوعی به حدود 2800 سال بیش ازمیلاد یعنی 4800 سال پیش می رسد. مطالعه جهت دستیابی به اطلاعات بیشتر در این مورد چشم و اسکلت ادامه دارد
*منطقه باستانی شهر سوخته *با ۱۵۱ هکتار وسعت، در ۵۶ کیلومتری زابل و در حاشیه جاده زابل - زاهدان قرار دارد، بنا بر تخمین بیش از پنج هزار سال قدمت دارد. این منطقه به مفهوم شهر متمدن در ۳۲۰۰ ق.م، ایجاد شده است، مردم در چهار دوره بین سال های ۳۲۰۰ تا ۱۸۰۰ ق.م، در این شهر سکونت داشته اند. وسعت شهر سوخته و یافته های کاوشگران این محوطه باستانی را از صورت یک محوطه عادی دوران مفرغ خارج کرده، و به این نتیجه رسانده که زندگی در شهر سوخته با دوران آغاز شهرنشینی در فلات مرکزی ایران و بین النهرین همزمان و یا تاریخی تر است. سند یا کتیبه که نام واقعی و قدیمی این شهر را مشخص کند هنوز به دست نیامده است، به دلیل آتش سوزی در دو دوره زمانی بین سال های ۳۲۰۰ تا ۲۷۵۰ ق.م، و وجود خاکستر این منطقه شهر باستانی را شهر سوخته نامید اند. بقایای منطقه باستانی شهر سوخته نشان میدهد، هشتاد هکتار بخش مسکونی بوده است، این شهر دارای پنج بخش شامل، بخش های مرکزی، منطقه صنعتی، بنا های یادمانی و گورستان است، که به صورت تپه های متوالی و چسبیده به هم واقع شده اند. شهر سوخته مرکز بسیاری از فعالیت های صنعتی و هنری بوده است.
کلنل بیت یکی از ماموران نظامی بریتانیا، از نخستین کسانی است که در زمان پادشاهی قاجار پس از بازدید از سیستان، به این محوطه اشاره کرده است. او نخستین کسی می باشد، که آثار باقیمانده از آتش سوزی را دیده و در خاطراتش این محوطه را شهر سوخته نامیده است. پس از او در اوایل سده حاضر سر اورل اشتین با بازدید از این محوطه، اطلاعات مفیدی در خصوص آن بیان کرده است. بعد از او شهر سوخته توسط باستان شناسان ایتالیایی به سرپرستی مارتیسو توزی از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ مورد بررسی و کاوش قرار گرفت. امروزه که بیش از دو هزار سال از پایان اسقرار انسان در شهر سوخته گذشته است، انواع سفالینهها و ظروف سنگی که بعضاً شکسته هستند را میتوان درسطح محوطه وسیع این شهر پیدا کرد.
امروزه این محوطه باستانی محیط زیست کاملاً بیابانی دارد، و آنجا فقط درختان گز دیده می شود، ولی در پنج هزار سال پیش، منطقه ای سبز و خرم با پوشش گیاهی متنوع و بسیار مطلوب بوده، و درختان بید مجنون، افرا و سپیدار در آنجا فراوان وجود داشته است. در آن دوران نیز این منطقه بسیار گرم بوده، اما آب رودخانه هیرمند و شعباتش به خوبی زمین های کشاورزی شهر سوخته را سیراب می کردند.
شهر سوخته دارای تشکیلات مرتب و منظمی بوده، و از بعد سازمان دهی اجتماعی نیز جزو شهر های پیشرفته زمان خود بوده است. وجود نظام مرتب و منظم آبرسانی و تخلیه فاضلاب، دانش پزشکی پیشرفته و صدها عامل دیگر بر اهمیت این منطقه افزوده است. این شهر از نادر ترین شهر های باستانی است، که در آن زنان عهده دار امور مالی خانواده شان بوده اند. در فصل ششم کاوش در شهر سوخته نمونه های جالب و بدیعی از زیورآلات به دست آمد. در جریان حفاری های فصل های گذشته در شهر سوخته مشخص شد، که با توجه به صنعتی بودن شهر سوخته و وجود کارگاه های صنعتی ساخت سفال و جواهرات در این منطقه، ساکنان شهر سوخته از درختان موجود در طبیعت محوطه برای سوخت استفاده می کرده اند. در شهر سوخته انواع سفالینهها و ظروف سنگی، معرق کاری، انواع پارچه و حصیر، یافت شده، که معرف وجود چندین نوع صنعت، به ویژه صنعت پیشرفته پارچه بافی در آنجاست. تاکنون ۱۲ نوع بافت پارچه یکرنگ و چند رنگ و قلاب ماهیگیری در شهر سوخته به دست آمده، و مشخص شده مردم این شهر با استفاده از نیزار های باتلاق های اطراف هامون، سبد و حصیر می بافتند و از این نیها برای درست کردن سقف هم استفاده می کردند. صید ماهی و بافت تور های ماهیگیری نیز از دیگر مشاغل مردمان شهر سوخته بوده است. شهر سوخته بدون شک جز شهر های بسیار پیشرفته زمان خود بوده است